Twee weken lang wordt er in Kopenhagen gepraat  over de opwarming van de aarde. Voor de nomaden op het Tibetaanse Plateau zijn smeltende gletsjers al jaren realiteit.

De klim naar de top is door de zuurstofarme lucht een beproeving. Maar het uitzicht boven op de berg tussen het Gyaring-meer en het Ngoring-meer op bijna 5000 meter hoogte is overweldigend. Achthonderd meter lager strekt het water zich tot aan de horizon uit. Aan de strakblauwe hemel schuift een enkele wolk langzaam over het land. Kleurrijke gebedsvlaggen die lokale Tibetanen hebben opgehangen, klapperen strak in de wind.

De twee azuurblauwe meren even buiten Maduo, een van de hoogstgelegen dorpen op aarde, worden via boven- en ondergrondse waterstromen door gletsjers gevoed en vormen de bron van de Gele Rivier, China's op een na langste rivier. Dit gebied in de westelijke provincie Qinghai, dat grotendeels boven 4000 meter hoogte ligt, is een van de meest onherbergzame streken van China.

Samen met het aangrenzende Tibet vormt een groot deel van de provincie Qinghai (groter dan Frankrijk, maar met slechts vijf miljoen inwoners) het Tibetaanse Plateau. Dit is de regio waar de Dalai Lama is geboren. Grote delen van het plateau worden bevolkt door Tibetanen en de cultuur is doordrenkt van het Tibetaans boeddhisme.

Wie op de hoogvlakte rondreist en de ongerepte wildernis op zich laat inwerken, kan zich moeilijk voorstellen dat achter deze indrukwekkende natuur een sombere realiteit schuilgaat. Toch is dat het geval. Het lege, uitgestrekte gebied wordt als de watertoren van Azië aangeduid omdat bijna alle grote rivieren in Azië beginnen op dit plateau. En die watertoren wordt ernstig bedreigd.

'De gletsjers smelten echt', zegt Ma Chaode van het Wereld Natuur Fonds (WNF) op zijn kantoor in Peking. 'En het is bijna onmogelijk om de aantasting van het complexe ecosysteem terug te draaien.' De gletsjers voeden een groot aantal stroompjes die samen met een netwerk van boven- en ondergrondse reservoirs, de bron vormen voor grote rivieren als de Gele Rivier en de Yangtze. Het opdrogen van de meren en het smelten van de gletsjers tasten dit ecosysteem aan. 'De snelheid waarmee de vernietiging nu plaatsvindt, is zorgwekkend.'

Ook Chinese wetenschappers zijn gealarmeerd. 'Het plateau behoort tot het zwaarst getroffen gebied op aarde als het gaat om klimaatverandering', aldus Qin Dahe van de Chinese academie voor sociale wetenschappen en voormalig directeur van de Chinese meteorologische dienst.

Volgens Chinese meteorologische data is de temperatuur op het plateau elk tien jaar tussen 1961 en 2008 met 0,32 graden gestegen. Dat is veel meer dan het landelijk gemiddelde van 0,05 tot 0,08 graden. Op de korte termijn zal dat kunnen leiden tot overstromingen van rivieren in het hooggelegen gebied; op de lange termijn dreigen watertekorten stroomafwaarts. Qin: 'Gletsjers zijn vitale levensaders voor de rivieren in Azië. Als de gletsjers verdwijnen, komt de watertoevoer naar die gebieden in gevaar.'

Het Tibetaanse Plateau is de op twee na grootste ijsmassa op aarde, maar de Verenigde Naties voorspelde eerder dit jaar dat gletsjers in de Himalaya, inclusief het Tibetaanse Plateau, binnen drie decennia kunnen zijn verdwenen. Dat zou desastreus zijn, want ongeveer een derde van de wereldbevolking is voor zijn watervoorziening afhankelijk van de rivieren die in het Chinese gedeelte van het Tibetaanse plateau ontspringen.

Klik hier voor het hele artikel op de webiste van het Financieel dagblad: http://www.fd.nl/artikel/13748242/dag-gletsjers-dag-nomaden

(bron: FD, 'Dag gletsjers, dag nomaden' , Dijk, B. van)